e
sv

Hiçbir Şey Eskisi Gibi Olmayacak!

20 Mayıs 2021 13:00

İnsanlık tarihindeki önemli dönüşümler genellikle savaşlar, afetler ve buluşlar sonucunda gerçekleşmiştir. Örneğin, J.Watt’ın 1765’te buharlı makineyi bulmasıyla dünya tarım toplumundan sanayi topluma evrilmiştir. Yine İkinci Dünya Savaşı sonunda Japonya ve Almanya savaştan yenik ayrılmalarına rağmen savaşın travmatik etkilerinden dersler çıkarıp yeni bir paradigma benimsemiş ve bugünkü gelişmişlik düzeyine ulaşmışlardır. Benzer şekilde, geçtiğimiz yüzyılda ortaya çıkan İspanyol Gribi hızlı yayılması ve milyonlarca ölüme sebep olması nedeniyle Birinci Dünya Savaşının bitmesine, birçok ülkenin ekonomik olarak çökmesine ve sosyolojik çözülmelere sebep olmuştur. Benzer şekilde 1300 ve 1700’lü yıllarda ortaya çıkan Veba salgınları nedeniyle büyük nüfus kayıpları yaşanmış ayrıca vabanın fare gibi hayvanlardan bulaşması nedeniyle insanlar daha korunaklı evlerde yaşamak için i köylerden kentlere göç ederek beton binalar inşa etmişlerdir. Diğer taraftan, Uzun yıllar süren Veba salgını sırasında birçok Avrupalı aristokrat, Tanrı ile daha yoğun ve özel ilişki kurma ihtiyacı hissetmiş, ancak bulaşma riskinden dolayı Kiliseye gidememiş ve bunun sonucunda kendilerine özel kullanım için Şapel (küçük ibadet yerleri) inşa etmişlerdir.

Bütün bu örneklerde görüldüğü üzere; yaklaşık iki yıldır bütün dünyayı etkisi altına alıp milyonlarca insanın ölümüne sebep olan ve dünyadaki bütün faaliyetleri durduran COVİD-19 pandemisinin dünyanın ekonomik ve sosyal düzenine ayrıca gelecek yaşamımız üzerine kalıcı etkileri olması muhtemel bir durumdur. Bu yazımızda, hem Türkiye genelinde yaptığımız araştırmaya dayanarak hem de uzun yılladır Sağlık Yönetimi alanında araştırmalar yapan bir akademisyen olarak pandeminin sosyal ve iş yaşamına ayrıca sağlık, çevre ve global ilişkilere olan etkisi ele alınacaktır.

Pandeminin Sosyal Yaşama Olacak Muhtemel Etkileri:

  • Pandemi döneminde yakın temasın bulaşıya neden olduğu sürekli vurgulandığı için pandemi sonrasında insanların tokalaşmak ve sarılmak gibi vücut teması gerektiren fiziksel ilişkileri,  yine sıkça yaptığımız komşuluk ilişkileri daha az, mesafeli ve dijital ortamda sürdürülecektir. Diğer taraftan, sinema,  stadyum ve AVM gibi kapalı yerlerde ve toplu yapılan aktivitelerde azalma görülmesi muhtemel bir durumdur. Yine pandemi sırasında toplu yaşamın riskleri ile karşılaşan bireyler pandemi sonrasında kentler yerine köy, kasaba ve doğa ile içi içe ve nüfus yoğunluğu daha az olan yerlere doğru göç edeceklerdir.
  • Pandemi sonrasında tatil, eğlence ve gezi yerlerine giderken toplu ulaşım araçları yerine bireysel araçlarla ulaşım yapılması tercihi öne çıkacaktır. Yine otellerde toplu tatil yerine villa, karavan ve ev gibi daha bireysel tatil seçenekleri ön plana çıkacaktır. Eğlence için ise büyük ve kapalı yerlerden ziyade ev ve daha butik alanlar tercih edilecektir.

Pandeminin İş Yaşamına Olacak Muhtemel Etkileri:

  • Pandemiye hazırlıksız yakalanan bütün sektörlerde üretim, insan kaynakları, pazarlama ve diğer ekonomik faaliyetler önemli düzeyde etkilendi. Bu kaotik atmosfer işletmeleri yeni stratejiler bulup uygulamaya zorunlu bıraktı. Elbette bundan sonraki süreçte de bu değişim devam edecektir. Bu bağlamda, pandemi sonrasında eğitim, ticaret, sağlık, tarım, ulaşım ve diğer bütün hizmetler büyük oranda dijitalleşip yapay zekalı otomasyon sistemleri, robotik, uzaktan çalışma ve hibrit iş modelleri ortaya çıkacaktır.

Pandeminin Sağlık, Çevre ve Küresel İlişkiler Üzerine Etkileri

  • Pandemi bütün ülkelerin sağlık sisteminin kapasitesini test etmiş oldu. Bu süreçte sağlık hizmetleri güçlü olan ülkeler iyi bir sınav verirken İtalya ve Hindistan gibi sağlık sistemleri güçsüz olan ülkeler pandemiden kaynaklanan hasta talebine yanıt veremeyerek başarısız bir görüntü verdiler. Pandemi gibi zorlu bir sınava tabi olan bütün ülkeler pandemi sonrasında özellikle aşılama, dengeli ve sağlıklı beslenme, çevre kirliliğini önleme ve hijyen gibi koruyucu sağlık hizmetleri yine acil ve yoğun bakım gibi önemli alanlara öncelik verip daha iyi duruma getireceklerdir. Diğer taraftan pandemi sonrasında uzaktan teşhis ve tedaviyi kolaylaştıran teletıp, mobil sağlık, dijital sağlık ve giyilebilir sağlık teknolojilerinin sağlık hizmeti sunumunda yoğun şekilde kullanılması beklenmektedir.
  • Pandemi döneminden önce dünyadaki ülke ve işletmeler birbiri ile sarmal ve paradoksal ilişkiler ağına sahipti. Örneğin, Merkezi Almanya’da bulunan bir tekstil markası hammaddeyi Asya’dan alıp üretimini Türkiye ve Tunus’ta yaptırabilmekteydi.  Ancak pandemi sırasında uluslararası ticaret, lojistik ve diğer ilişkiler sekteye uğradı. Bu dönemde küresel ilişki zincirinin kopması ülke ve işletmeleri küresel düzeyde faaliyet yapmak yerine kendi kendine yetecek şekilde daha lokal ve ulusal düzeyde kalmaya yönlendirecektir. Bunun sonucunda son yıllarda artan globalleşme eğilimleri azaltacaktır.

 Pandemi döneminde milyonlarca insan yaşamını kaybetti (Allah rahmet eylesin), benim gibi hastalığı ağır ya da hafif geçiren  veya geçirmeyip işini kaybeden milyonlarca insan da maddi manevi bu süreçten olumsuz etkilendi. Elbette bu tür afetlerin olumsuz yönleri çoktur. Ancak pandemiden ders çıkarabilenler için bazı kazanımlarda olacaktır. Bunlar kısa şöyledir.

  • Pandemi sonrasında, bütün dünyada aşı çalışmaları, sivil toplum örgütlerinin faaliyetleri gibi konularda işbirliği ve dayanışmanın artacağı beklenmektedir.
  • Pandeminin getirdiği kısıtlamalar bize yaşamın, sağlığın, okulun, işin, ailenin ve özgürce gezmenin kıymetini bariz bir şekilde gösterdi. Bu nedenle pandemi sonrasında daha dirençli ve mutlu olma ihtimali yüksek.
  • Pandemiye hazırlıksız yakalan aile ve işletmeler bir daha bu duruma düşmemek için hem ekonomik olarak hem de psikolojik ve yapısal olarak daha hazırlık yapacaklardır. Benim önerim ülke, işletme ve aileler en az bir yıl yetecek kadar “Kara gün sermayesini” bir kenara koymalıdırlar.

Bu yazımızda pandemi sonrasında hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağını ele almaya çalıştık.  Bir başka yazımızda görüşmek ümidiyle herkese sağlıklı ve mutlu günler dilerim.

+ posts

ODÜ Sürekli Egitim Merkezi Müdürü, Kalite Yönetimi- e-Sağlık, Akıllı Şehir- Akıllı Sağlık, Girişimcilik - Markalaşma 4.0 Endüstri, Güncel Yönetim, Yönetim ve Strateji uzmanı

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli